መእተዊ
ኢትዮጵያ፡ ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለምና ዝረኣያ ጥንታውያን ስልጣነታት ብምዃን፡ ንኣሽሓት ዓመታት ዝዘለቀ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊን ባህላዊን ምዕባለታት ዘሕለፈት ሃገር እያ። ኣብ ማእከል እዚ ታሪኻዊ ጽንዓት ድማ “ማሕቀፍ ፖለቲካዊ ስልጣነ ግእዝ” (Geez civilizational political framework) ይርከብ። እዚ ረቀቕቲ መትከላት ዝሓዘ ናይ ምሕደራ፡ ሕጊን ማሕበራዊ ውደባን ስርዓት፡ ንዝተፈላለዩ ማሕበረሰባት ኣብ ሓደ ዘጠመረ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነታ ሃገር ካብ ምብትታንን ምፍንጫልን ዝሓለወ እዩ። ኣብ ሓባራዊ ክብርታት፡ ሃይማኖታዊ መትከላትን ዝተሰነዱ ሕጋዊ ቅርጽታትን ዝተመስረተ ብምዃኑ፡ እዚ ናይ ግእዝ ማሕቀፍ፡ ማእከላይ መንግስታዊ ስልጣን ምስ ናይ ከባቢ ርእሰ-ምሕደራ ብምምጥጣን፡ ሓባራዊ ፖለቲካዊን ሞራላዊን መራሒ ኮይኑ ኣገልጊሉ እዩ።
እዚ ማሕቀፍ፡ ካብ ተራ ምምሕዳራዊ መሳርሒ ንላዕሊ እዩ ነይሩ። ምሕደራ ምስ ባህሊ፡ መንነትን መንፈሳዊነትን ዘተኣሳሰር ናይ ስልጣነ መንፈስ (Ethos) እዩ። እዚ ስርዓት፡ ናይ ሓባር ስምዒትን ዕላማን ብምፍጣር፡ ኢትዮጵያ ኣብ ቅድሚ ናይ ደገ ወረራታት፡ ውሽጣዊ ቃልስን ዞባዊ ጸቕጥታትን እናሃለወ፡ ግዝኣታዊ ሓድነታን ባህላዊ ቀጻልነታን ንክትሕሉ ኣኽኢልዋ እዩ። ነዚ ስርዓት ምጽናዕ፡ ጥንታዊ ፖለቲካዊ ሓሳባት ንናይ ሎሚ ክርክር ሓድነት፡ ፌደራሊዝምን ሃገራዊ መንነትን ብኸመይ ክጠቅም ከምዝኽእል ዓሚቕ ርድኢት ይህብ።
ነዚ ማሕቀፍ ፖለቲካዊ ስልጣነ ግእዝ ምርዳእ፡ ናይ ምሁራን ልምምድ ጥራይ ኣይኮነን፤ ናብቲ ንሓድነት ኢትዮጵያ ዓቂቡ ዘጸንሐ ኣእምሮኣዊን ሞራላዊን መሰረታት ዝግበር ጉዕዞ እዩ። ነዚ መትከላት ብምምርማር፡ ኣብዛ ንዘመናት ምልክት ነባri ስልጣነ ኮይና ዝጸንሐት ሃገር፡ ንዘሎ ሓላኽሊኽ ብድሆታት ህንጸት መንግስቲ፡ ብዙሕነትን ሓድነትን ንምፍታሕ ዘኽእል ዘይሰርይ ንድፊ (blueprint) ክንረክብ ንኽእል።
ኢትዮጵያ፡ ግዜ ኣብ ኣእማንን ሓመድን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ዘይበገስ መንፈስ ህዝባ ኣሰር ዝገድፈላ ሃገር እያ። እዚ ጥንታዊ ስልጣነ ንኣሽሓት ዓመታት፡ ማለት ወረራታት ወጻኢ፡ ውሽጣዊ ቁርቁስን ፈተናታት ምብትታንን ተጻዊሩ ጸኒዑ እዩ። እንተኾነ ግን፡ ኢትዮጵያ ካብዚ ኩሉ ዝተረፈት ብዕድል ዘይኮነስ፡ ብሓገዝ እቲ ድንቂ ዝኾነ ራእይ ስልጣነ፡ ማለት በቲ “ማሕቀፍ ፖለቲካ ግእዝ” እዩ።
ካብ ስርዓት ምሕደራ ንላዕሊ፡ ማሕቀፍ ግእዝ ህያው ፍልስፍና እዩ ነይሩ። ካብ ሕጊ፡ ሞራል፡ ሃይማኖትን ባህልን ዝተኣለሸ ጥበብ እዩ። ስልጣን ነገስታትን ባይቶታትን ምስ ናይ ከባቢ ማሕበረሰባት ርእሰ-ምሕደራ ብምምጥጣን፡ ንብሄራውን ከባቢያውን ፍልልያት ዝሰግር ናይ ሓባር ዕላማ ፈጠረ። ሓድነት ኣብ ብዙሕነት (Unity in diversity) ዝሓለወ እዚ ማሕቀፍ እዚ እዩ። ንመራሕትን ዜጋታትን ዝመርሕ ሞራላዊ ኮምፓስ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ጽንኩር እዋን ማሕበራዊ ሓድነት ዘጽንዐ ማሕበራዊ ውዕል (Social contract) እዩ።
ጽንዓት ኢትዮጵያ ንምርዳእ፡ ምሉእነት ስልጣነ ግእዝ ምርዳእ የድሊ። እዚ ስልጣነ፡ ንፖለቲካ ከም መሳርሒ ስልጣን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሓባራዊ ዕድል ናይ ምሕላው ቅዱስ ሓላፍነት ገይሩ እዩ ዝወስዶ። ኣብ ጥበቡ ድማ ንዘመንና ዝኸውን ትምህርቲ ኣሎ፥ ሓድነት ብሓይሊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብሓባራዊ ክብርታት፡ ምክብባርን ንህዝቢ ዘመናት ሰጊሩ ብዝተኣሳሰር ራእይን ከም ዝህነጽ የዘኻኽረና።
ታሪኽ ኢትዮጵያ ምስክርነት ሓይሊ ስልጣነአዊ ምሕደራ እዩ። ናይ ሓደ ሃገር ህልውና መሰረቱ፡ ኣብቲ እትከላኸሎ ዶባት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ እተማዕብሎ ክብርታትን ራእይን ምዃኑ ዘዘኻኽር እዩ።
ስለምንታይ ኣግኣዚ ብሄራዊ ሓድነት (ኣብሓ – ANU)?
ቀደም ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዝነበሩ ባራክ ኦባማ፡ ቀቢላዊን ዓሌታዊን ፖለቲካ ንሃገራት ከም ዝበታትነን ተዛሪቦም ነይሮም – እዚ ድማ ብታሪኽን ብማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ዝተረጋገצעሓቂ እዩ። “ኣግኣዚ ብሄራዊ ሓድነት (ኣብሓ – ANU)”፡ ከም እንኮ ወኪል ማሕቀፍ ፖለቲካዊ ስልጣነ ግእዝ መጠን፡ ነዚ ሓቂ ብምሉእ ይቕበሎ። ኣብሓ፡ ኩሉ ዓይነት ቀቢላዊ፡ ዓሌታዊን ንካልኦት ዝገላልን ፖለቲካ፡ ማሕበራዊ ሓድነት ከምዜዳኹምን ሃገራዊ ምዕባለ ከምዝዓናቕፍን ስለዝኣምን፡ ብጽኑዕ ይቃወሞ። ሎሚ ኢትዮጵያ ኣብ ወሳኒ ታሪኻዊ መጋጠሚ (crossroads) ትርከብ። እዛ ሃገር፡ ብጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካ ወይ ብዝተበታተነ ትሕተ-ሃገራዊ (sub-national) agenda ዝተወጠረ መጻኢ ክህልዋ ኣይግባእን። ኢትዮጵያ ዘድልያ – ከምኡ’ውን ኣብሓ ዘቕርቦ ዘሎ – ኣብ ሓድነት፡ ቀጻልነትን ሓባራዊ ታሪኻዊ ክብርታትን ዝተመስረተ “ራእይ ስልጣነ” እዩ።
ኣብሓ፡ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ዘሰጉም ማሕቀፍ የተባብዕ፥
ነዊሕ ዝጠምር ሃገራዊ ሓድነት፣
ቀጻሊ ሰላምን ጸጥታን፣
ኩሉ ዝሓቁፍ ልምዓት፣
ከምኡ’ውን ኣብ ዓሌታዊ ምክፍፋል ዘይኮነስ፡ ኣብ ሓባራዊ ውርሻ ዝተመስረተ ኣካታቲ መንነት ስልጣነ ግእዝ።
እዚ ናብ ስኒት ዘለዋን ዝበልጸገትን ኢትዮጵያ ዝወስድ መንገዲ እዩ። ኣብሓ፡ ንምፍንጫል ሰጊሩ ነታ ሃገር ናብ ክቡር፡ ርጉእን ሓደ ዝኾነን መጻኢ ዝመርሕ ማሕቀፍ ንምቕራብ ድሉው እዩ። ኩሎም ንሓድነት፡ ፍትሒን ህዳሰ ስልጣነን ዝተወፈዩ ኢትዮጵያውያን ነዚ ራእይ ክድግፉን ከልዕሉን ይተባብዑ።
ስልጣነአዊ ፖለቲካዊ ኣካይዳ ኣብ ኢትዮጵያ እንታይ ረብሓ ይህብ?
ንምሕደራ ኣብ ሓባራዊ ታሪኻዊን ባህላዊን መሰረታት እንደገና ይተኽሎ፣
ካብ ዓሌት ዝለዓለ (supra-ethnic) ሃገራዊ መንነት የማዕብል፣
ኣብ ኣካራኻሪ ናይ ዓሌት ዶባት ዘይኮነስ፡ ኣብ ሓባራዊ ክብርታት ዝተመስረተ ርጉእ ቅዋማዊ መንፈስ ይፈጥር፣
ነዊሕ ዝጠምር ሰላም፡ ጸጥታን ዘላቒ ልምዓትን የደልድል።
እዚ ኣካይዳ ንናይ ከባቢ መንነታት ኣይድምስስን እዩ፤ ብኣንጻሩ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዝሰፍሐን ዝተኣሳሰረን ታሪኻዊ ትረኻ እንደገና የዋድዶም። እቲ ኣብዚ እዋን ዝረአ ዘሎ ናብ ናይ ብሄር ፌደራሊዝም ዝገብር ዝንባለን ምብዛሕ ናይ ብሄር ፖለቲካዊ ውድባትን፡ ነዞም ዝስዕቡ ጸገማት ኣምጺኡ እዩ፥ ቅርጻዊ ምብትታን፡ ውድድር ጸጋታትን ምምሕዳራዊ ዞባታትን፡ ብመንነት ዝነግዱ ፖለቲካዊ ነጋዶ፡ ከምኡ’ውን ቀጻሊ ግጭትን ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ዘሎ ዘይምትእምማንን። ምሁራት ነዚ ኩነት፡ “ካብ ቀጻልነት ስልጣነ ናብ ትሕተ-ሃገራዊ ምብትታን ዝግበር ንድሕሪት ምምላስ (regression)” ክብሉ ይገልጽዎ።
ኣካዳሚያዊ ምንጻር ብግልጺ ከምዘርእዮ፡ ናይ ብሄር ፖለቲካ ብባህሪኡ ድሩት፡ መገላልን ናብ ምብትታን ዝመርሕን ክኸውን ከሎ፤ “ስልጣነአዊ ፖለቲካ” (civilizational politics) ግና ነዊሕ ዝጠምር ሰላም፡ ሓድነትን ሃገራዊ ልምዓትን ንምርግጋጽ ዝኽእል፡ ታሪኻዊ መሰረት ዘለዎ ሰፊሕን ኣቲን ማሕቀፍ እዩ።
ከም ኢትዮጵያ ዝኣመሰላ ብኣሽሓት ዓመታት ዝቑጸር ውርሻ ስልጣነ ዘለወን ሃገራት፡ ፖለቲካዊ መንነት ኣብ መሰረት ስልጣነ እንደገና ምህናጽ፡ ብመጽናዕቲ ቅኑዕ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስ ታሪኽ ዝሰማማዕን ብመትከል ደረጃ ዝጠቅምን እዩ።
ኢትዮጵያ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለም ዘለዉ ጥንታውያን ትውፊታት ስልጣነ እትውንን ሃገር ኮይና፡ እዚ ድማ ኣብዞም ዝስዕቡ ዝተሃንጸ እዩ፥ ቋንቋን ፊደልን ግእዝ፡ ሓባራዊ ሃይማኖታዊ መሰረታት፡ ፍልስፍናዊ ትውፊታት፡ ከምኡ’ውን ንኣሽሓት ዓመታት ዝዘለቀ ሕጋዊን ታሪኻዊን ቀጻልነት።
እዚ “ማትሪክስ ስልጣነ” (civilizational matrix)፡ ብታሪኽ ንዝተፈላለዩ ህዝብታት ኣብ ትሕቲ ሓደ ሓባራዊ ባህላዊ ጽላል (horizon) ብምጥርናፍ፡ ዝተፈላለዩ ናይ ከባቢ መንነታት ብሓባር ክነብሩ ዘኽኣለ እዩ።
መቅድም /መግብያ
ከዓለም ጥንታዊ ስልጣኔዎች አንዷ የሆነችው ኢትዮጵያ፣ ለሺህ ዓመታት የዘለቀ የፖለቲካ፣ የማህበራዊ እና የባህልሒደትን በፅናት አሳልፋለች። ለዚህ ታሪካዊ ጥንካሬዋ እና ፅናቷ እንደ ልብ ሆኖ የሚያገለግለው “የግዕዝ ስልጣኔፖለቲካዊ ማዕቀፍ” (Geez civilizational political framework) ነው። ይህ ውስብስብ እና ረቀቅ ያለ የአስተዳደር፣ የሕግእና የማህበራዊ አደረጃጀት ስርዓት፤ የተለያዩ ማህበረሰቦችን አንድ ከማድረጉም ባሻገር ሀገሪቱ እንዳትበታተን እናእንዳትፈራርስ ከለላ ሆኗታል። በጋራ እሴቶች፣ በሃይማኖታዊ መርሆዎች እና በታወጁ የሕግ መዋቅሮች ላይየተመሰረተው ይህ የግዕዝ ማዕቀፍ፤ ማዕከላዊ የስልጣን ባለቤትነትን ከአካባቢያዊ ራስን በራስ የማስተዳደር መብትጋር በማመጣጠን እንደ ፖለቲካዊ እና ሞራላዊ ኮምፓስ (መሪ) ሆኖ አገልግሏል።
ይህ ማዕቀፍ ከባዶ የአስተዳደር መሳሪያነት የዘለለ ነበር። አስተዳደርን ከባህል፣ ከማንነት እና ከመንፈሳዊነት ጋርያጣመረ የስልጣኔ እሴት (Civilizational ethos) ነው። የጋራ የባለቤትነት እና የዓላማ ስሜትን በመፍጠር፤ ኢትዮጵያየውጭ ወረራዎችን፣ የውስጥ ፉክክሮችን እና የቀጠናውን ጫናዎች እየተጋፈጠች የግዛት አንድነቷን እና የባህልቀጣይነቷን እንድታስጠብቅ አስችሏታል። የዚህን ስርዓት ማጥናት፤ ጥንታዊ የፖለቲካ እሳቤዎች ለወቅታዊውየኢትዮጵያ የአንድነት፣ የፌደራሊዝም እና የሀገራዊ ማንነት ክርክሮች እንዴት ግብዓት መሆን እንደሚችሉ ጥልቅግንዛቤን ይሰጣል።
የግዕዝ ስልጣኔ ፖለቲካዊ ማዕቀፍን መረዳት የአካዳሚክ (የምሁራን) ስራ ብቻ አይደለም፤ የኢትዮጵያን ህብረት በታሪክጠብቀው ወደ አቆዩት አእምሯዊ እና ሞራላዊ መሰረቶች የሚደረግ ጉዞ ነው። እነዚህን መርሆዎች በመመርመር፤ ሀገርግንባታን፣ ብዝሃነትን እና አንድነትን በተመለከተ ለሚነሱ ውስብስብ ፈተናዎች፣ ዘመን የማይሽረው መፍትሄ ወይምንድፈ-ሀሳብ (blueprint) ማግኘት ይቻላል።
ኢትዮጵያ ጊዜ በድንጋይና በአፈር ላይ ብቻ ሳይሆን በህዝቦቿ ዘላቂ መንፈስ ላይም አሻራውን የሚያሳርፍባት ምድር ናት።ይህ ጥንታዊ ስልጣኔ ለሺህ ዓመታት ያህል የማያቋርጡ የለውጥ ኃይሎችን—የውጭ ወረራዎችን፣ የውስጥሽኩቻዎችን እና የመበታተን ፈተናዎችን—ተጋፍጧል። ያም ሆኖ ግን፣ ኢትዮጵያ በነዚህ ሁሉ ውስጥ ያለፈችው በዕድልሳይሆን፣ በአስደናቂው የስልጣኔ ራዕይ ማለትም በግዕዝ ፖለቲካዊ ማዕቀፍ አማካኝነት ነው።
ከአስተዳደር ስርዓት በላይ፣ የግዕዝ ማዕቀፍ ህያው ፍልስፍና ነበር፤ ከሕግ፣ ከሞራል፣ ከሃይማኖት እና ከባህል የተሸመነጥበብ። የነገስታትን እና የሸንጎዎችን ስልጣን ከአካባቢ ማህበረሰቦች ነፃነት ጋር በማመጣጠን፣ ከጎሳ እና ከክልላዊልዩነቶች የዘለለ የጋራ ዓላማን ፈጠረ። ይህ ማዕቀፍ ነው አንድነትን በብዝሃነት ውስጥ ያስጠበቀው፣ ገዢዎችንም ሆነዜጎችን የመራ የሞራል ኮምፓስ፣ እንዲሁም በአስቸጋሪ ጊዜያት ውስጥ እንኳን ህብረትን ያጸና ማህበራዊ ውል (social contract) የነበረው።
የኢትዮጵያን ፅናት እና መቆየት ለመረዳት የግዕዝ ስልጣኔን ምጥቀት (genius) መረዳት ያስፈልጋል። ይህ ስልጣኔፖለቲካን እንደ ስልጣን ምንጭ ብቻ ሳይሆን፣ የጋራ እጣ ፈንታን የመጠበቅ ቅዱስ ግዴታ አድርጎ ነበር የሚመለከተው።በጥበቡ ውስጥ ለዘመናችን የሚሆን ትምህርት አለ፦ አንድነት በኃይል ብቻ የሚገነባ ሳይሆን፣ በጋራ እሴቶች፣ በክבוד፣እና ህዝብን ዘመናት ተሻግሮ በሚያስተሳስር ራዕይ የሚገነባ መሆኑን ያስተምረናል።
የኢትዮጵያ ታሪክ የስልጣኔ አስተዳደር (civilizational governance) አቅም ማሳያ ነው። የሀገር ህልውና መሰረትየምትከላለለው ድንበር ብቻ ሳይሆን፣ የምታራምደው እና የምታለማው እሴት መሆኑን የሚያስታውስ ነው።
ለምን አግዓዚ ብሔራዊ አንድነት (አብአ – ANU)?
የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ በአንድ ወቅት የጎሳ እና የዘር ፖለቲካ ሀገራትንእንደሚበታትኑ ተናግረው ነበር—ይህም በታሪክ እና በማህበራዊ ሳይንስ የተደገፈ ሀቅ ነው።አግዓዚ ብሔራዊ አንድነት (አብአ – ANU)፣ እንደ ብቸኛው የግዕዝ ስልጣኔ ፖለቲካዊ ማዕቀፍአራማጅነቱ፣ ይህንን እውነት ሙሉ በሙሉ ይቀበላል። አብአ ማህበራዊ ጣምራነትንየሚያዳክሙ እና ሀገራዊ እድገትን የሚያደናቅፉ ማናቸውንም የጎሳ፣ የዘር እና አግላይየፖለቲካ አይነቶችን በፅኑ ይቃወማል። ኢትዮጵያ ዛሬ በታሪካዊ የውሳኔ መስቀለኛ መንገድ(crossroads) ላይ ትገኛለች። ሀገሪቱ በጠባብ የማንነት ፖለቲካ ወይም በተበታተኑንዑስ-ሀገራዊ (sub-national) አጀንዳዎች የተቀረፀ የነገ ጉዞ ሊኖራት አይችልም። ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት—እንዲሁምአብአ የሚያቀርበው—በአንድነት፣ በቀጣይነት እና በጋራ ታሪካዊ እሴቶች ላይ የተመሰረተ “የስልጣኔ ራዕይ” ነው።
አብአ የሚከተሉትን የሚያራምድ ማዕቀፍ ያቀርባል፦
የረጅም ጊዜ ሀገራዊ ህብረት/ጣምራነት፣
ዘላቂ ሰላም እና ደህንነት፣
አካታች ልማት፣ እና
በጎሳ ክፍፍል ሳይሆን በጋራ ቅርስ ላይ የተመሰረተ አንድ የሚያደርግ የግዕዝ ስልጣኔ ማንነት።
ይህ ወደ ተስማማች እና ወደበለጸገች ኢትዮጵያ የሚወስደው መንገድ ነው። አብአ መበታተንን ተሻግሮ ሀገሪቱን ወደተከበረ፣ ረጋ ያለ እና አንድ ወደ ሆነ የወደፊት ጊዜ የሚመራ ማዕቀፍ ለማቅረብ ዝግጁ ነው። ለአንድነት፣ ለፍትህ እናለስልጣኔ ህዳሴ ቁርጠኛ የሆኑ ሁሉም ኢትዮጵያውያን ይህንን ራዕይ እንዲደግፉ እና ከፍ እንዲያደርጉ ይበረታታሉ።
የስልጣኔ ፖለቲካዊ አካሄድ በኢትዮጵያ ምን ፋይዳ ይኖረዋል?
አስተዳደርን በጋራ ታሪካዊ እና ባህላዊ መሰረቶች ላይ እንደገና ይተክላል፣
ከብሔር/ከጎሳ የዘለለ (supra-ethnic) ሀገራዊ ማንነትን ያዳብራል፣
በአወዛጋቢ የጎሳ ድንበሮች ላይ ሳይሆን፣ በጋራ እሴቶች ላይ የተመሰረተ ረጋ ያለ ህገመንግስታዊ እሴት/መንፈስ (ethos) ያስፋፋል፣
የረጅም ጊዜ ሰላምን፣ ደህንነትን እና ዘላቂ ልማትን ያጠናክራል።
ይህ አካሄድ የአካባቢ ማንነቶችን አያጠፋም፤ ይልቁንም ሰፋ ያለ እና የተቀናጀ ታሪካዊ ትረካ ውስጥ እንደገናያዋቅራቸዋል። በአሁኑ ወቅት ወደ ብሔር ፌደራሊዝም ያዘነበለው አካሄድ እና የብሔር ፖለቲካ ፓርቲዎች መስፋፋትየሚከተሉትን ችግሮች አስከትሏል፦ መዋቅራዊ መፈረካከስ/መበታተን፣ የሀብት እና የአስተዳደር ዞኖች ፉክክር፣በማንነት ላይ የተመሰረቱ የፖለቲካ ነጋዴዎች፣ እንዲሁም በማህበረሰቦች መካከል ያለ የዑደት ግጭት እናአለመተማመን። ምሁራን ይህንን ሁኔታ “ከስልጣኔ ቀጣይነት ወደ ንዑስ-ሀገራዊ መበታተን የተደረገ ቁልቁለት(regression)” ሲሉ ይገልጹታል።
የአካዳሚክ ንፅፅሩ በግልፅ እንደሚያሳየው፤ የጎሳ ፖለቲካ በተፈጥሮው ውስን፣ ከፋፋይ እና ለብተና የተጋለጠ ሲሆን፤”የስልጣኔ ፖለቲካ” ግን የረጅም ጊዜ ሰላምን፣ ህብረትን እና ሀገራዊ ልማትን ለመደገፍ የሚያስችል ሰፊ፣ ታሪካዊመሰረት ያለው እና አንድ የሚያደርግ ማዕቀፍ ነው።
እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የሚሊኒየም (የሺህ ዓመታት) የስልጣኔ ቅርስ ባላቸው ሀገራት፣ የፖለቲካ ማንነትን በስልጣኔመሰረት ላይ እንደገና መገንባት በትንታኔ ረገድ ትክክል ብቻ ሳይሆን፣ ከታሪክ ጋር የሚስማማ እና በመርህ ደረጃም ጠቃሚነው።
ኢትዮጵያ ከዓለም ጥንታዊ የስልጣኔ ትውፊቶች አንዱን የያዘች ሲሆን ይህም የተገነባው፦ በግዕዝ ቋንቋ እና ፊደል፣በጋራ ሃይማኖታዊ መሰረቶች፣ በፍልስፍናዊ ትውፊቶች፣ እና ለሺህ ዓመታት በዘለቀ የህግና-ታሪክ ቀጣይነት ላይ ነው።
ይህ “የስልጣኔ ማትሪክስ” (civilizational matrix) በታሪክ የተለያዩ ህዝቦችን በአንድ የጋራ ባህላዊ አድማስ (cultural horizon) ስር ያስተሳሰረ ሲሆን፣ የተለያዩ የአካባቢ ማንነቶችም አብረው እንዲኖሩ ያስቻለ ነው።
Preface
Ethiopia, one of the world’s oldest civilizations, has endured millennia of political, social, and cultural evolution. At the heart of its historical resilience lies the Geez civilizational political framework—a sophisticated system of governance, law, and social organization that not only unified diverse communities but also safeguarded the nation against disintegration and fragmentation. Rooted in shared values, religious principles, and codified legal structures, the Geez framework provided a common political and moral compass, balancing centralized authority with local autonomy.
This framework was more than a mere administrative tool; it was a civilizational ethos that intertwined governance with culture, identity, and spirituality. By fostering a sense of collective belonging and purpose, it enabled Ethiopia to maintain its territorial integrity and cultural continuity even in the face of external invasions, internal rivalries, and regional pressures. The study of this system offers profound insights into how ancient political thought can inform contemporary debates on unity, federalism, and national identity in Ethiopia.
Understanding the Geez civilizational political framework is not merely an academic exercise; it is a journey into the intellectual and moral foundations that have historically preserved Ethiopia’s cohesion. In examining these principles, one uncovers a timeless blueprint for navigating the complex challenges of statecraft, diversity, and unity in a nation that has long stood as a beacon of enduring civilization.
Ethiopia is a land where time leaves traces not only in stone and soil but in the enduring spirit of its people. For millennia, this ancient civilization has faced the relentless forces of change—foreign invasions, internal rivalries, and the temptations of fragmentation. Yet, through it all, Ethiopia has survived, not by chance, but by virtue of a remarkable civilizational vision: the Geez political framework.
More than a system of governance, the Geez framework was a living philosophy—a tapestry woven from law, morality, religion, and culture. It balanced the authority of kings and councils with the autonomy of local communities, creating a shared sense of purpose that transcended ethnic and regional differences. It was this framework that preserved unity in diversity, a moral compass that guided rulers and citizens alike, and a social contract that nurtured cohesion even in turbulent times.
To understand Ethiopia’s endurance is to understand the genius of Geez civilization—a civilization that conceived of politics not merely as power, but as a sacred duty to safeguard the collective destiny. In its wisdom lies lessons for our own time: that unity is built not on force alone, but on shared values, respect, and a vision that binds a people together across centuries.
Ethiopia’s story is a testament to the power of civilizational governance—a reminder that the roots of a nation’s survival often lie in the ideals it cultivates, not merely the borders it defends.
Why Agaezi National Union-ANU?
Former President Barack Obama once remarked that tribal and ethnic politics tear nations apart—a principle supported by history and social science alike. The Agaezi National Union (ANU), as the sole Geez Civilizational Political Framework, fully recognizes this truth. ANU firmly rejects all forms of tribal, ethnic, and exclusionary politics that weaken social cohesion and hinder national progress. Ethiopia today stands at a crossroads. The country cannot afford a future shaped by narrow identity politics or fragmented sub-national agendas. What Ethiopia needs—and what ANU offers, is a civilizational vision grounded in unity, continuity, and shared historical values. ANU promotes a framework that advances: long-term national cohesion, sustainable peace and security, inclusive development, and a unifying Geez civilizational identity rooted in shared heritage rather than tribal divisions. This is the pathway to a harmonious and prosperous Ethiopia. ANU stands ready to provide such a framework—one that transcends fragmentation and leads the nation toward a dignified, stable, and unified future. All Ethiopians committed to unity, justice, and civilizational renewal are encouraged to support and uplift this vision.
A civilizational political approach in Ethiopia would:
- re-anchor governance in shared historical-cultural foundations,
- cultivate a supra-ethnic national identity,
- promote a stable constitutional ethos based on common values rather than contested ethnic boundaries,
- strengthen long-term peace, security, and sustainable development.
This does not erase local identities; rather, it reconfigures them within a broader, cohesive historical narrative. The contemporary shift toward ethnic federalism and the proliferation of ethnic political parties has introduced: structural fragmentation, competition for resources and administrative zones, identity-based political entrepreneurs, cyclical conflict and distrust between communities. Scholars often describe this as a regression from civilizational continuity to sub-national fragmentation. The academic comparison clearly shows that ethnic politics is inherently limited, divisive, and prone to fragmentation, while civilizational politics provides a broader, historically grounded, and unifying frameworkcapable of supporting long-term peace, cohesion, and national development.
In states like Ethiopia, rich in millennia-old civilizational heritage, rebuilding political identity on a civilizational foundation is not only analytically sound but historically consistent and normatively beneficial.
Ethiopia possesses one of the world’s oldest civilizational traditions, built upon: the Geez language and script, shared religious foundations, philosophical traditions, and legal-historical continuity stretching millennia.
This civilizational matrix historically unified multiple peoples under a shared cultural horizon while allowing diverse local identities to coexist.