የኢዜማ ፓርቲ አባላት የሚያሞካሹት የአብይ አህመድ የ”ፉግግር” ኮሚሽን “ጉባኤ” ያለውን የሹፈት ስብሰባ ባለፈው ሐምሌ 8 ቀን 2018 ዓ.ም በ”ፉግግር” ኮሚሽን ፈጣሪው አብይ አህመድ አስጀምሯል። ይህን የ”ፉግግር” ኮሚሽን ፕሮፌሰር መስፍን አርዓያ የተባለ ቀላዋጭ በኮሚሽነርነት ይመራዋል።

መስፍን አርዓያ ቤተ መንግሥት ሲገባ ምን አለ?
በነገራችን ላይ መስፍን አርዓያ ወደ ቤተ መንግሥት የገባ ዕለት የተናገረው ነገር “እንኳን ቤተ መንግሥት ውስጥ ልንገባ ይቀርና በሩን እንኳን ለማየት አይፈቀድልንም ነበር” ነው ያለው። ከዚህ ንግግሩ መረዳት የሚቻለው መስፍን አርዓያን ሲያሳስበው የነበረው የሰላም፣ የፍትሕ እና የዴሞክራሲ ጉዳይ ሳይሆን የሆዱ ጉዳይ ነበር ማለት ነው። ከአብይ አህመድ በፊት የነበረውን መንግሥት የሚወቅሰው ሰላም፣ ፍትሕና ዴሞክራሲ ባለማስፈኑ ሳይሆን ቀላወጣ ስላልፈቀደለት ነው። ቀላዋጭ ምሁራን አብይ አህመድን የሚያደንቁት ቀላወጣ ስለፈቀደላቸው ነው። አንድ በዕድሜም በትምህርት ደረጃም አንጋፋ የሆነ ሰው ቀላወጣ ስለተፈቀደለት ብቻ ከ7ኛ ካፍል ላቋረጠ ወፈፌ ተላላኪ ሲሆን ማየት ያሳዝናል። አንድ በእርጅና ዕድሜ ላይ የሚገኝ ፕሮፌሰር ከሰላምና ዴሞክራሲ ይልቅ ቤተ መንግሥት ገብቶ መቀላወጥ ብርቅ ሲሆንበት ማየት ያሳዝናል። እንዲህ አይነት ሰው ከሚመራው ኮሚሽን ምን ይጠበቃል?
እነ አብይ አህመድ “የምክክር ኮሚሽን” እያሉ የሚቀልዱበት የአዛውንቶች ክበብ በወጣቶች ቋንቋ “ፉገራ” ሊባል ይችላል። ፉገራ ማለት ቀልድ ወይም በሌሎች ላይ ማሾፍ ማለት ነው። ለዚህም ነው ለዚህ ጽሑፍ “ምክክር” የሚለውን ቃል “ፉግግር” ብለን የተጠቀምነው። ምክንያቱም ይህ አብይ አህመድ ያቋቋመውና “የምክክር ኮሚሽን” እያለ የሚቀልድበት የአዛውንቶች ስብስብ በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ የሚደረግ ሹፈት ነው።
የአብይ አህመድ የ”ፉግግር” ኮሚሽን ባለፉት አራት ዓመታት አጀንዳ እየሰበሰበ ነው ተባለ። በአገራዊ ጉዳይ ላይ ይመክራሉ ብሎ በውድ ሆቴሎች ውስጥ ሲጠራ የነበረው የቲክቶክ እብዶችን ነበር። ቲክቶክ ላይ ልብሳቸውን እየገለቡ በሐፍረተ ሥጋቸው ላይ ዘይት በመድፋት የተመልካች ብዛት ለማግኘት የእብድ ድርጊት ይፈጽሙ የነበሩ ወጣቶችን፣ የብልግና ስድብ የሚሰዳደቡ ባለጌዎችን በአገራዊ ጉዳይ ላይ እየተወያዩ ነው ብሎ ያለምንም ሐፍረት ዜና ተሰራ። ከዚህ በላይ ፉገራ(ሹፈት) አለ?

እነዚህ የቲክቶክ እብዶች የተመረጡበት ምክንያት ስለአገራዊ ጉዳዮች ምንም የሚያውቁት ነገር ስለሌለ ነው። እንደ ሕገ መንግሥት እና ፌዴራላዊ አወቃቀር የመሳሰሉት ትልልቅ አጀንዳዎች እንዳይነሱ ነው። እነዚህን ትልልቅ አጀንዳዎች የኦህዴድ መንግሥት በሚፈልገው መንገድ ብቻ አዘጋጅቶ ሕዝብ የተወያየበት ነው ለማለት ነው። የቲክቶክ ወጣቶች ምን ያውቃሉ? ተብሎ ማህበራዊ ሚዲያ ላይ አጀንዳ የሆነ ሰሞን የብልጽግና ካድሬዎች “የቲክቶክ ወጣቶች ሕዝብ አይደሉም ወይ? የአገራቸው ጉዳይ አይመለከታቸውም ወይ?” በማለት ሁሉንም የሕብረተሰብ ክፍል ለማሳተፍ ነው እያሉ ሲከላከሉ ነበር። ዋናው ዓላማውም ይሄው ነው፤ ብልጽግና ሁሉንም አካታች ነው እያሉ ለማሾፍ ነው።
እንዲህ እንዲህ እያለ ለአራት ዓመታት ያህል ሲያሾፍ የቆየው የ”ፉግግር” ኮሚሽን ባለፈው ሐምሌ 8 ቀን መጻፍና ማንበብ የማይችሉ እናቶችን ከገጠር አካባቢዎች አስመጣ። ይህን የ”ፉግግር” ጉባኤ የሚቃወም ሰው “እነዚህ እናቶች ምን ያውቃሉ?” ብሎ ቢጠይቅ ለብልጽግና ተመቸው! ምክንያቱም “ተመልከቱ ለሕዝብ ያላቸውን ንቀት?” እያለ ያጭብረብርበታል ማለት ነው። የሕዝብ ተቆርቋሪና አካታች በመምሰል ተቃዋሚዎቹን “ተመልከቱ ሕዝብ ሲንቁ?” እያለ የእኩልነት ጠበቃ ይሆናል ማለት ነው።
“የፉግግር” ኮሚሽኑ ዋና ዓላማ ግን በሕዝብ ላይ ማሾፍ ነውና ስለሕገ መንግሥት፣ ስለፌዴራላዊ አወቃቀር እና ስለሌሎች ትልልቅ ጉዳዮች ምንም ግንዛቤ የሌላቸውን ሰዎች በመጥራት “እነሆ ሕዝብ አወያየሁ” ይላል ማለት ነው። “ያወያየሃቸው ሰዎች ስለሕግ መንግሥትና ፌዴራላዊ ሥርዓት ግንዛቤ የሌላቸው ሰዎች ናቸው” ተብሎ ቢተች “ተመልከቱ ለሕዝብ ያላቸውን ንቀት!” ይላል ማለት ነው፤ ምክንያቱም ዋና ዓላማው ፉገራ ነው።
ምሁራንንም አካትቻለሁ ለማለት ደግሞ ከሲቪል ሰርቪስ ዩኒቨርሲቲ ያግበሰበሱትን ፒ ኤች ዲ የያዙ ቀላዋጭ መምህራንን ያካትትበታል። እነዚህ ቀላዋጭ ምሁራን በኢቲቪ እና ፋና ብቅ እያሉ ማብራሪያ ይሰጣሉ። የኢዜማ እና አብን አባላት ከተቃዋሚ ፓርቲ ወገን ሆነው ስለአካታችነቱና ሕዝባዊነቱ ይናገራሉ። የ”ፉግግር” ኮሚሽኑ በዚህ ሁኔታ በሕዝብ ላይ ያሾፋል ማለት ነው።
እዚህ ላይ አንድ የሚያስቅ ነገር እንጥቀስ። መስሪያ ቤቶች “ባለድርሻ አካል” ተብለው በ”ፉግግር” ጉባኤው ላይ የሚሳተፍ ሰው መርጠዋል። የተመረጠው ሰው ይዞት የሄደው አጀንዳ በመስሪያ ቤቱ ውስጥ በአንድ ዘርፍ ወይም ዳይሬክቶሬት ውስጥ ይታያሉ የሚባሉ ችግሮችን ነው። አስቡት! በመስሪያ ቤቱ የሥራ አመራሮች ሊፈታ የሚገባውን ችግር ነው ለአገራዊ ጉዳይ ይዘውት የሚቀርቡት!
የመስሪያ ቤቶችን ችግር ለመፍታት የአገረ መንግሥት ግንባታ(State Building) ያስፈልጋል። አንዲት አገር ጠንካራ ተቋማት የሚኖሯት የአገረ መንግሥት ግንባታ ሲሰራ ነው። ይህን ለመሥራት በእውነተኛ ምሁራን እና በእውነተኛ ፖለቲከኞች ውይይት መደረግ ሲገባው በቀላዋጭ ምሁራን እና በሴፍቲኔት በተደራጁ እናቶች ውይይት ተደረገ ሊባል ነው ማለት ነው። ከመስሪያ ቤት ተወክሎ የሄደው ሰው የስኳር ወይም የዘይት ወይም የትራንስፖርት ችግር አንስቶ በመናገሩ እንደ አገራዊ ምክክር ይቆጠራል ማለት ነው። እነዚህ ችግሮች አገራዊ ችግር አይደሉም ብዬ አይደለም፤ ዳሩ ግን ለትልቅ መዋቅራዊ ለውጥ የሚነሱ ሳይሆኑ በመስሪያ ቤት ደረጃ ብቻ መነሳት ያለባቸው ናቸው። ዳሩ ግን የ”ፉግግር” ኮሚሽኑ ዋና ዓላማው ፉገራ ነውና መሆን ያለበት ይሄው ነው!
የአብይ አህመድ የአዛውንቶች ክበብ የሆነው ይህ “የፉግግር” ኮሚሽን ዋና ዓላማው አብይ አህመድ የሚፈልገውን አጀንዳ ማጽደቅ ነው። ሕዝብ የተወያየበት ነው በሚል ለሥልጣኑ ማራዘሚያ እና ለግለሰባዊ ጥቅሙ የሚሆኑ አገራዊ ጥፋቶችን ማጽደቅ ነው። በዚህ ሁኔታ ከ”ፉግግር” ኮሚሽኑ የሚጠበቅ ነገሮች፡-
አማራ እና ኦርቶዶክስን የሚያዳክሙ ጉዳዮችን ሕጋዊና ተቋማዊ ማድረግ
አዲስ አበባንና ኢትዮጵያን ኦሮሙማ ማድረግ
የአማርኛ ቋንቋን በሌሎች በመተካት ማዳከም
የመሳሰሉት ሲሆኑ፤ ሥርዓተ መንግሥቱን ከፓርላሜንታዊ ወደ ፕሬዚዳንሺያል በመቀየር የአብይ አህመድን የሕጻንነት ፍላጎት ማሟላት ነው። አብይ አህመድ በታሪኩ ጠቅላይ ሚኒስትርም ፕሬዚዳንትም መባል ይፈልጋል።

 

“The ‘Mockery’ Commission” By Moges Ejigu

The commission established by Abiy Ahmed, which members of the Ethiopian Citizens for Social Justice (Ezema) Party praise as the “National Dialogue Commission,” is in reality what can only be described as the “Mockery Commission.” The opening session of this so-called “conference” was launched on July 15, 2025 (Hamle 8, 2018 E.C.)by its creator, Prime Minister Abiy Ahmed. The commission is chaired by Professor Mesfin Araya, who serves as its commissioner.

What Did Mesfin Araya Say Upon Entering the Palace?

Incidentally, on the day Mesfin Araya entered the National Palace, he declared:

“Not only were we previously unable to enter the palace, but we were not even allowed to see its gate.”

From this statement, one can conclude that what had truly concerned Mesfin Araya was not peace, justice, or democracy, but rather his personal ambition and access to power.

His criticism of the previous government was not that it failed to establish peace, justice, or democracy, but rather that it did not allow him to enjoy the privileges of the palace. Intellectuals who flatter those in power admire Abiy Ahmed because he has granted them those privileges.

It is tragic to see an elderly professor, respected both for his age and academic status, reduced to serving as a messenger for a politician who reportedly never completed the seventh grade, simply because he has been granted access to power. It is equally sad that someone of such academic standing would value entry into the palace above the pursuit of peace and democracy.

One must therefore ask: What can realistically be expected from a commission led by such a person?

From “Dialogue” to “Mockery”

The body that Abiy Ahmed calls the National Dialogue Commission would more accurately be described, in the language of today’s youth, as a “Mockery Commission.” The Amharic term used by the author, “Fuggera,” implies ridicule, joking, or making fun of others.

This is why, throughout this article, the author intentionally replaces the word “dialogue” with “mockery.” According to the author, the gathering established by Abiy Ahmed is not a genuine national dialogue but a public insult directed at the Ethiopian people.

Four Years of Collecting Agendas

The commission has reportedly spent the past four years collecting agendas from the public.

According to the author, many of those invited to expensive hotels for these consultations were popular TikTok personalities rather than individuals with meaningful expertise on national affairs.

These included young people who gained attention through provocative online behavior, vulgar entertainment, and sensational content designed merely to attract viewers.

The author asks:

Is there any greater mockery than presenting such individuals as participants in a serious national dialogue?

Why Were They Selected?

According to the author, these social media influencers were selected precisely because they possess little or no knowledge of major constitutional and political issues.

This, the author argues, ensured that fundamental questions—including:

• Ethiopia’s Constitution,
• the federal system,
• state restructuring,
• and national governance

would never become genuine subjects of debate.

Instead, the government could later claim that “the Ethiopian people have discussed these issues” while controlling both the participants and the conclusions.

When critics questioned why TikTok entertainers were participating in discussions about national constitutional matters, Prosperity Party supporters responded:

“Are TikTok users not citizens? Don’t they also have the right to discuss their country’s future?”

According to the author, this response was merely political cover intended to portray the process as inclusive while avoiding meaningful discussion.

Rural Mothers as Political Shields

After four years, the commission reportedly brought illiterate rural mothers to participate in the conference.

The author argues that anyone questioning whether these women possessed sufficient knowledge to debate constitutional matters would immediately be accused of insulting ordinary Ethiopians.

Thus, according to the author, the commission shields itself from criticism by portraying every objection as contempt for the public.

The Real Objective

According to the author, the true objective is not national consultation but political legitimacy.

By gathering individuals who lack expertise in constitutional law or federal governance, the commission can later declare:

“The Ethiopian people have deliberated and reached consensus.”

Should critics respond that the participants lacked the necessary understanding of these complex issues, they are portrayed as enemies of the people.

Intellectual Cover

To create the appearance of academic credibility, the commission also includes university lecturers and PhD holders, particularly from the Ethiopian Civil Service University.

According to the author, these academics frequently appear on state broadcasters such as ETV and Fana Television, defending the commission and presenting it as inclusive and democratic.

Members of opposition parties such as Ezema and ABN (Amhara National Movement) likewise praise its inclusiveness, thereby providing additional legitimacy.

The author argues that these endorsements merely strengthen what he considers a fundamentally deceptive political process.

Absurd Agendas

One example cited by the author concerns government offices selecting representatives to attend the conference.

Instead of discussing national constitutional issues, some reportedly brought workplace grievances involving shortages of sugar, cooking oil, transportation, or administrative inefficiencies.

The author argues that these are ordinary management issues that should be solved within government institutions—not topics for a national constitutional dialogue.

A genuine national consultation, he contends, should instead focus on questions of:

• state-building,
• constitutional reform,
• institutional development,
• democracy,
• justice,
• and the future political structure of Ethiopia.

The Commission’s Political Purpose

According to the author, the commission’s principal objective is to provide public legitimacy for political decisions already desired by Prime Minister Abiy Ahmed.

By claiming that “the people discussed and approved” these matters, the government can justify policies that strengthen its own power and advance its political agenda.

Expected Outcomes

According to the author, the outcomes expected from this “Mockery Commission” include:

• Institutionalizing legal and political measures that weaken the Amhara people and the Ethiopian Orthodox Church.
• Advancing the political ideology commonly referred to by critics as “Oromummaa” in Addis Ababa and throughout Ethiopia.
• Weakening the Amharic language by replacing it with other official languages.
• Transforming Ethiopia’s parliamentary political system into a presidential one.

The author concludes by arguing that this final objective would fulfill what he describes as Abiy Ahmed’s long-held personal ambition to be remembered in history not only as Prime Minister, but also as President of Ethiopia.